HERBESTEMMING KERKEN VAN OOSTERZELE

OOSTERZELE 

Herbestemmen van beschermde kerken is een essentieel middel om historisch en cultureel erfgoed te behouden in een tijd waarin kerkgebouwen steeds minder vaak voor religieuze doeleinden worden gebruikt.

Foto : Herman De Knijf (copyright)

Een herbestemming voorkomt verwaarlozing en sloop, en zorgt ervoor dat de geschiedenis van het gebouw en

de omgeving zichtbaar blijft voor toekomstige generaties. We ontwikkelden een bestemmingsprofiel, dat inzicht biedt in de ruimtelijke toekomstmogelijkheden van de Vlaamse kerkgebouwen en dat de lokale besturen en kerkbesturen helpt om toekomstkeuzes te maken over de parochiekerken in hun gemeente. 

Het agentschap Onroerend Erfgoed organiseerde, in nauwe samenwerking met het Platform Toekomst Parochiekerken, drie interactieve DOE-sessies. Tijdens elke sessie hielpen wij lokale besturen en kerkbesturen op weg in de werkwijze van het bestemmingsprofiel zodat zij er zelf een kunnen opmaken en gebruiken.

Bron : Erfgoed Vlaanderen 

Het aanvankelijke 

KERKENBELEIDSPLAN VAN OOSTERZELE

De religieuze functie blijft prioritair. Het plan voorziet drie categorieën:

• hoofdkerk wordt de kerk van Oosterzele (volgens pastorale visie goedgekeurd door de bisschop)
• 3 kerken met tweejaarlijkse evaluatie voor wat betreft religieus gebruik: Balegem, Landskouter en Scheldewindeke
• 3 kerken waar snel geen religieuze activiteiten meer zullen plaatsvinden: Anker, Gijzenzele en Moortsele

De kerken van de Anker en Balegem zijn geen gemeentelijke eigendom noch monumenten. De gemeentelijke taak eindigt daar met het eindigen van de religieuze functie. Het gemeentebestuur biedt aan de eigenaars haar hulp aan bij het zoeken van een bestemming.

De gemeentelijke toekomstvisie houdt in dat voor de kerken van Gijzenzele en Scheldewindeke actief naar een bestemming wordt gezocht (is reeds gebeurd) 

Voor Moortsele wordt gedacht aan verkoop ( is reeds afgehandeld 2025 ) 

In verband met de kerk van Landskouter veronderstelt het gemeentebestuur dat die nog geruime tijd een religieus gebruik zal kennen.

Voor Gijzenzele zal dit snel gaan en betreft het een museale functie in samenwerking met de lokale gemeenschap. Er zal een museum ingericht worden met als rode draad het oorlogsverleden (WO1 en WO2) van de streek. De slag om Kwatrecht, die zich voor een groot deel op Gijzenzeels grondgebied afspeelde zal er een ereplaats krijgen.

Voor Scheldwindeke heeft het gemeentebestuur op basis van dit voorliggend Kerkenbeliedsplan een onderzoek opgestart waarbij onderzocht zal worden of de kerk zich op middellange termijn leent tot het onderbrengen van het kunstonderwijs. Daartoe zullen verantwoorde verbouwingen nodig zijn met respect voor het monument. Dit onderzoek dient te gebeuren door specialisten en zal een tijd duren. Maar het gemeentebestuur wil cijfers en data klaar hebben voor het geval belangrijke beslissingen moeten genomen worden.

Voor Moortsele zal het gemeentebestuur onderzoeken of een verkoop mogelijk is. Daarbij zal het gebouw en de voormalige functie met respect dienen behandeld en in ere moeten gehouden worden. Ook dit gebouw is een monument. Wie het ook bezit zal zich aan de regels moeten houden. In tweede orde zoekt het gemeentebestuur een andere invulling. Daarbij dient aangestipt dat een zinvolle en betaalbare bestemming vinden voor vijf monumenten en bij uitbreiding zeven kerken, geen eenvoudige opdracht is.

Bron : gemeente Oosterzele

Een terugblik op het Kerkenplan in Vlaanderen (2023)

En wat dat betekent voor Oosterzele in 2025

In 2023 werd het Vlaamse kerkenlandschap opnieuw grondig onder de loep genomen. Met 1.786 parochiekerken en 129 bijgebouwen werd duidelijk: de tijden van volle zondagsmissen zijn grotendeels voorbij. Nog slechts 166.785 mensen gaan wekelijks naar de mis – een fractie van wat het ooit was.

Tegelijk zijn er nog altijd zo’n 4.600 geestelijken, maar hun werkterrein krimpt. Daarom stelt Vlaanderen: kerken mogen, waar nodig, een nieuwe bestemming krijgen.

Wat gebeurt er met de kerken?

Vlaanderen stuurde al in 2023 aan op herbestemming. In 259 van de 300 gemeenten is intussen een lokaal kerkenbeleidsplan opgemaakt. De overige gemeenten (waaronder sommige kleinere) moeten in 2025 volgen – verplicht.

“In het verleden hebben we te veel kerken gerestaureerd zonder ze nadien écht te gebruiken,” aldus minister Diependaele. Mogelijke nieuwe functies?

Bibliotheek, Restaurant, Supermarkt, Culturele of gemeenschapsruimte

De gemeente Oosterzele?

Op 21 mei 2025 krijgen de raadsleden van Oosterzele een geactualiseerd kerkenplan voorgeschoteld. Ook hier zal gekeken worden welke kerken nog liturgisch gebruikt worden, en welke zich lenen tot een nieuwe invulling die past binnen het dorpsweefsel en de gemeenschap.

 

Kortom:
Van gebedshuis naar gemeenschapsplek – als het maar leeft, bruist en niet verkommert in stilte. De Vlaamse kerken krijgen een tweede leven. Met of zonder wijwater.