ZEVEN GENERATIES BALEGEMSE JENEVER NU MET BELEVINGSCENTRUM DAT START OP 15 MAART 2026

Stokerij Van Damme opent belevingscentrum rond Balegemse jenever !

Provincie gouverneur Carina Van Cauter en het gemeentebestuur Oosterzele openden het nieuwe belevingscentrum  

Overmatig alcoholgebruik schaadt uw gezondheid 

Bezoekers kunnen er voortaan alles te weten komen over jenever stoken… en sommige bezoekers zullen dat waarschijnlijk na drie degustaties zelfs twee keer willen horen.

De stokerij, bekend van de legendarische Balegemse jenever, heeft een oude koestal omgetoverd tot een belevingscentrum. Waar vroeger koeien stonden te herkauwen, staan nu bezoekers te knikken terwijl ze uitleg krijgen over graan, gist en het edele ambacht van “borrelen in een ketel”.

Stokerij Van Damme in Oosterzele is trouwens niet zomaar een stokerij. Het is één van de oudste jeneverstokerijen van de Benelux, gevestigd op een hoeve uit 1862. De originele stookinstallatie is al bijna 15 jaar beschermd erfgoed. Met andere woorden: zelfs de ketel heeft ondertussen recht op pensioen, maar hij blijft dapper doorkoken.

“De stokerij is levend erfgoed en geen decor,” zegt Ilse, die samen met haar zussen Sofie en Eva als 7e generatie aan het roer staat. Met zeven generaties ervaring weten ze hier één ding zeker: goede jenever maak je niet met haast… en slechte beslissingen na het proeven ook niet.

In de nieuwe ruimte hebben ze hun verhaal tastbaar gemaakt. Je kan het niet alleen lezen, je ruikt het, je hoort het borrelen… en je kan het natuurlijk ook proeven.

“Degusteren doe je door langzaam te nippen,” klinkt het.
Of zoals sommige bezoekers het interpreteren: langzaam beginnen en dan plots heel enthousiast worden.

Het belevingscentrum kreeg de toepasselijke naam “Van korrel tot borrel.” Dat vat het proces mooi samen: eerst een graankorrel, dan wat magie in een ketel, en uiteindelijk een borrel die plots veel verhalen losmaakt.

Volgens de stokerij kennen veel passanten het volledige verhaal nog niet. Daarom willen ze dat iedereen die de streek verlaat, vertrekt met méér kennis… en misschien een iets warmere binnenkant.

LUDO OP DE BOERDERIJ

Achteraan rechts in het belevingscentrum bevindt zich ook een toeristisch infopunt. Van daaruit trekken heel wat bezoekers op ontdekkingstocht door de Vlaamse Ardennen. Al wordt aangeraden om dat wandelen best vóór de degustatie te doen.

En alsof dat nog niet genoeg is, heeft de stokerij ondertussen ook een hoevewinkel, koffiehuis, feestzaal en een B&B. Ideaal dus voor wie denkt:
“Eén borrel proeven is genoeg… maar ik blijf toch beter slapen.” 

In de 19de eeuw waren de Belgen blijkbaar al grote liefhebbers van een goed glaasje jenever. Toen België onafhankelijk werd, besloot men meteen dat de Hollandse jenever niet meer nodig was. De invoer werd verboden en de belasting op Belgische jenever ging omlaag. Resultaat? Overal schoten stokerijen uit de grond als paddenstoelen na een regenbui. Veel daarvan waren kleine landbouwstokerijen op boerderijen: overdag werken op het veld en ’s avonds… een beetje “wetenschappelijk experimenteren” met graan en alcohol. 

Maar zoals zo vaak kwam ook hier de industrie roet in het eten gooien. Grotere stokerijen met stoommachines konden sneller en goedkoper produceren. Daardoor kregen de kleine landbouwstokerijen het moeilijk. De Belgische overheid schoot hen te hulp met een wet uit 1842. Boeren mochten minder belasting betalen, op voorwaarde dat ze ook aan landbouw deden en hun vee voedden met de resten van het distilleren. De koeien hadden dus eigenlijk ook een kleine rol in het jeneververhaal – al kregen zij gelukkig enkel de restjes en geen borrel. 

Een mooi voorbeeld van zo’n landbouwstokerij is Stokerij Van Damme in Balegem. Die werd in 1864 opgericht door Henri De Backer. Na zijn overlijden kwam de stokerij via een huwelijk terecht bij de familie Van Damme. In 1898 werd de oude stokerij vervangen door een moderne stoomstokerij, en doorheen de jaren bleef de familie het bedrijf verderzetten en verbeteren.

Het maken van jenever begint met graan zoals rogge en gerst. Dat wordt gemalen en gemengd met water en mout zodat de zetmelen veranderen in suikers. Daarna komt de gist erbij en begint het te gisten. Vervolgens wordt het mengsel gedistilleerd: eerst ontstaat flegma (ongeveer 35% alcohol) en daarna moutwijn van ongeveer 75% alcohol. Die wordt uiteindelijk met water verdund tot jenever die klaar is om te drinken. Of zoals sommigen zouden zeggen: klaar om een gezellige avond te beginnen. 

De Balegemse jenever wordt vandaag nog altijd gemaakt volgens een recept uit 1864 en heeft daardoor een typische moutsmaak. De stokerij gebruikt eigen graan, geeft de restproducten aan het vee en gebruikt de mest weer op het land. Een mooi kringetje dus: van graan naar jenever… en terug naar het veld.

Omdat deze manier van werken zo uniek is, kreeg Balegemse jenever een officiële geografische bescherming van Vlaanderen (1997) en van de Europese Unie (2008). In 2010 werd zelfs de stokerij zelf beschermd als historisch monument. Met andere woorden: niet alleen de jenever is sterk, ook de geschiedenis erachter.