OPMERKELIJKE HERBESTEMMINGEN VAN KERKEN IN VLAANDEREN

Van hostie tot horeca : Het Vlaams “Kerkenplan” 

Opmerkelijke herbestemmingen van kerken in Vlaanderen

Wie de laatste jaren door Vlaanderen reist, merkt het: niet alleen cafés verdwijnen, ook kerken krijgen een nieuwe toekomst. Met minder kerkgangers en steeds hogere onderhoudskosten zoeken veel parochies naar een tweede leven voor hun kerkgebouw. En dat tweede leven blijkt soms verrassend creatief. Waar vroeger wierook hing, ruikt het vandaag soms naar versgebakken brood, koffie of zelfs speciaalbier.

Sint-Martinuskerk Balegem 

Bidden en boodschappen doen

Misschien wel het bekendste voorbeeld staat in Gent. De monumentale Sint-Annakerk werd omgevormd tot… een Delhaize-supermarkt. Terwijl je je winkelkar tussen de rekken duwt, kijk je omhoog naar gewelven en glasramen. Wie zijn boodschappenlijstje vergeet, kan dus nog altijd naar boven kijken voor inspiratie. Ook in Muizen bij Mechelen kreeg de Sint-Lambertuskerk een commerciële invulling als buurtsupermarkt. In Ruisbroek (Puurs-Sint-Amands) werd de Sint-Hubertuskerk zelfs omgevormd tot kantoor- en handelsruimte. Werknemers zitten er nu te vergaderen waar ooit de preekstoel stond.

Van mis naar menu

Andere kerken kozen een meer gastronomische toekomst.

De Augustijnenkerk in Antwerpen doet tegenwoordig dienst als evenementenlocatie en horecaplek. En in het Meetjesland kreeg een kerk in Oosteeklo een bijzonder Vlaamse bestemming: een brouwerij met evenementenruimte. Je zou kunnen zeggen dat de mis er vervangen is door een degustatie. Ook in Antwerpen (Park Spoor Noord) wordt de Sint-Jozefkerk al een tijd genoemd als mogelijke horecalocatie. In Brussel kreeg de historische Sint-Gorikskerk een tweede leven als culturele en culinaire ontmoetingsplek.

RONSE HORECAZAKEN 

Stilte voor de lezers

Een vrij populaire herbestemming is die van cultuurhuis of bibliotheek. Dat is eigenlijk niet zo’n vreemde evolutie: kerken zijn ruim, rustig en indrukwekkend – ideaal om te lezen. Een van de mooiste voorbeelden is Het Predikheren in Mechelen, waar een voormalige kloosterkerk werd omgevormd tot een spectaculaire stadsbibliotheek. Oude gewelven en moderne boekenkasten vormen er een verrassend harmonieus geheel.

Ook de Sint-Niklaaskerk in Westkapelle werd een dorpshuis en cultuurcentrum, terwijl de Heilig Hartkerk in Heverlee vandaag dienstdoet als buurtcentrum. In Hasselt kreeg de Sint-Jozefkerk een rol als bibliotheek en ontmoetingsruimte.

Wonen onder het gewelf

Sommige kerken worden zelfs… woonruimte.

In Berchem (Antwerpen) werd de Sint-Hubertuskerk omgevormd tot een cohousingproject. In Zurenborg kregen delen van een kerk een bestemming als lofts. En in het Limburgse Tongeren gingen sommige dorpskerken nog een stap verder: de kerk van Koninksem werd een privéwoning, terwijl die van Vreren nu een woning met atelier is. Je zou er dus letterlijk kunnen zeggen: “Ik woon in de kerk.”

Maastricht (NL)

Sporten tussen de pilaren

Niet elke kerk wordt een plek van rust. In Gent kreeg de Sint-Jozefkerk een sportieve toekomst als klimzaal. De hoge gewelven blijken ideaal voor klimmuren. Waar vroeger mensen knielden, hangen nu klimmers aan een touw. Ook in Beringen-Mijn wordt een kerk gebruikt voor recreatie en evenementen.

Slapen in het schip

Ten slotte zijn er kerken die gasten ontvangen.

De Minderbroederskerk in Mechelen maakt deel uit van een project waarbij de kerk een rol krijgt als hotel- en congresruimte. Ook verschillende voormalige abdij- en kloosterkerken in Vlaanderen werden omgevormd tot logies of gastenverblijven.

Maastricht (NL) 

Inspiratie van buitenaf

Voor veel Vlaamse projecten kijkt men ook naar inspirerende voorbeelden uit het buitenland.

Zo werd in Maastricht een dominicanenkerk omgevormd tot een spectaculaire boekhandel. En dichter bij huis vind je in Antwerpen The Jane, een Michelinrestaurant in de kapel van een oud militair hospitaal.

Een nieuwe rol voor oude gebouwen

Volgens schattingen telt Vlaanderen ongeveer 1800 parochiekerken. Voor 400 tot 500 daarvan wordt een nieuwe functie onderzocht en meer dan honderd kregen ondertussen al een tweede leven.

De trend is duidelijk: kerken verdwijnen niet noodzakelijk uit het landschap, maar krijgen een andere rol in het dagelijks leven.

Ze blijven herkenningspunten in dorpen en steden, alleen klinkt er vandaag soms iets anders dan orgelmuziek: het gerinkel van winkelkarren, het geritsel van boekpagina’s of, in sommige gevallen, het klinken van bierglazen.

En misschien is dat uiteindelijk ook een vorm van gemeenschap.

Bron : diverse media