HET RAADSEL VAN DE BALEGEMSE NOEN ...?
Het Raadsel van de Balegemse Noen
Een "compleet verzonnen verhaal"
Het begon allemaal op een zwoele zomerdag in Balegem, ergens tussen de Boerestaat en het beruchte Gootje, waar zelfs de duiven uit principe niet recht vliegen. Boer Jef Bierman, stamhouder van een oude haringetersdynastie, was die dag vroeger opgestaan dan gewoonlijk – al was dat nog altijd rond een uur of elf. Zijn kippen hadden ondertussen al een vakbond opgericht wegens chronische verwaarlozing.
Toen Jef de deur opende, werd hij begroet door het driftige geschreeuw van een Kalle uit de straat Kalle – de straat waar je beter geen meningen uitwisselt tenzij je over een helm en gehoorbescherming beschikt.
“Jef!” riep ze. “Ge hebt nog steeds mijne gieter niet teruggebracht van vorig jaar. Straks wordt het hier weer nen Balegemse noen!”
Jef zuchtte. Een Balegemse noen… Dat was geen gewone uitdrukking. Dat was een levensstijl. In Balegem betekende “middag” namelijk net zoveel als “als we er goesting in hebben”. En meestal was dat ruim na enen, als de koster zijn tour per fiets gedaan had. Ooit was dat praktisch, nu was het pure koppigheid.
Plots dook er een vreemde figuur op aan de rand van Walzegem – een plek waar je normaal alleen de wind en het gehuil van mislukte liefdes hoort. De figuur, een zonderling met een hoed van preibladeren en een wandelstok in de vorm van een waterrad, beweerde de laatste afstammeling te zijn van de Orde van de Vryhemse Tijdwachters.
“De tijd is stuk!” riep hij dramatisch. “De klokken zijn uit balans! De noen komt niet meer, of komt te vroeg! Chaos dreigt!”
De botterikken van het dorp – waaronder Jef, Kalle, en ook de stille bakker van Eveland die al 20 jaar geen glimlach had geproduceerd – kwamen bijeen voor crisisberaad. Dit gebeurde uiteraard niet op tijd, maar in Balegemse traditie een uur later.
De vergadering vond plaats in het geheim, ergens tussen Bierman en het Waterrad, vlakbij een vergeten bankje waar ooit de laatste romantiek van het dorp gestorven was. Daar besloten ze: het was tijd om de koster van toen op te roepen – figuurlijk én spiritueel – en het ritme van de noen te herstellen.
Hoe ze dat deden? Door een groot feest te organiseren op exact… 13u17. Want als er iets was dat de Balegemnaar niet kon, was het op tijd zijn. En zie: de klok sloeg, de lucht klaarde op, en zelfs de Kalle zweeg voor één minuut.
Sindsdien zeggen ze nog altijd:
“Ge kunt op de Balegemnaars rekenen… als ge genoeg tijd hebt.”
En wie goed luistert op een hete zomerdag in de Boerestaat, hoort nog steeds het gefluister van de oude koster op zijn fiets, net te laat, maar altijd op tijd volgens Balegemse normen.
De Heilige Haring van Vryhem
Na het succes (of beter: het tijdig mislukken) van het Noenherstelfeest, keerde de rust even terug in Balegem. Tot op een broeierige donderdagnamiddag een schokkende ontdekking werd gedaan in de Vryhemstraat.
Daar, net naast een scheefgezakte brievenbus van een bejaarde bloemist die alleen in het donker werkte, werd iets opgegraven door een hond die normaal gezien te lui was om z’n eigen staart te volgen.
Het voorwerp? Een zilveren haring.
Niet zomaar een haring. Een heilige haring – althans volgens de plaatselijke folklorist en parttime duivenfluisteraar, Cyriel De Botterik. Cyriel beweerde dat dit het relikwie was van de allereerste haringeter, Oede van Balegem, die tijdens een storm in 1746 een haring opat terwijl hij op een koe zat. Sindsdien zou deze vis wonderlijke krachten bezitten, waaronder het vermogen om elke klok in het dorp exact 12 uur te doen slaan… zonder koster!
De vondst zorgde voor opschudding. Sommigen riepen om een bedevaart, anderen wilden hem veilen aan het Museum van Regionale Onnozelheden in Wetteren. Maar Jef Bierman had andere plannen.
“We houden ‘m hier,” bromde hij, terwijl hij aan een half gerookte ui knabbelde. “En we stoppen ‘m in het Gootje.”
Iedereen viel stil.
Het Gootje was niet zomaar een straat. Het was een mysterie. Vroeger een pad voor koeien en katten met existentiële crises, nu een doorgang die volgens sommigen leidde naar een alternatieve tijdzone waar de Balegemse noen gewoon het uurwerk zelf was.
De dorpsraad, die uitsluitend bestond uit botterikken met stijve nekken en een allergie voor verandering, besloot een ceremonie te organiseren. En omdat timing belangrijk was, spraken ze af op zondag om… "ergens tussen half één en wanneer de stoof begint te dampen."
Tijdens de ceremonie – geleid door de Kalle van Kalle, in een jurk van maïsschillen – werd de heilige haring in een versierde pan gelegd en onder gezang van het Balegems volkslied (We zeyn van Balegem...) doorgegeven aan het hoofd van het haringetersgenootschap.
Dat hoofd, niemand minder dan de 92-jarige Odiel Waterrad, prevelde met trillende lippen:
“De tijd is een illusie. De noen is heilig. En de haring… die stinkt als ge te laat zijt.”
Daarop gooide hij de zilveren vis in het Gootje, waar hij meteen verdween in een mini draaikolk die verdacht veel leek op een afvoerput van de tijd zelf.
Sindsdien loopt de tijd in Balegem… niet beter. Integendeel.
Maar niemand klaagt, want als er één ding is dat men in Balegem begrijpt, dan is het dit:
“Ge kunt de klok niet dwingen, tenzij ge ‘n haring hebt.”
Wordt vervolgd
Reacties