AZIATISCHE HOORNAARNESTEN MELDEN EN VERNIETIGEN BLIJFT HET BELANGRIJKSTE

Mijn kleine landelijke gemeente OOSTERZELE draagt met trots de titel van “bijengemeente”. 

Het lokale bestuur levert inspanningen om bijen en biodiversiteit te ondersteunen, onder andere door het gratis ter beschikking stellen van hoornaarvallen en het organiseren van workshops waarin inwoners leren hoe ze deze vallen zelf kunnen maken.
De vraag is echter in hoeverre deze initiatieven onze imkers daadwerkelijk helpen.

Het eerlijke antwoord is: slechts gedeeltelijk. De Aziatische hoornaar (Vespa velutina) is inmiddels zo sterk verspreid in België en Nederland dat volledige uitroeiing niet langer realistisch is. Sinds de eerste waarneming in België in 2016 heeft de soort zich razendsnel uitgebreid over het hele land. In 2022 werden al meer dan 2.000 nesten geregistreerd, en dat aantal blijft jaarlijks toenemen. 

De soort kent bovendien een sterke groeidynamiek. Eén nest kan honderden tot zelfs duizenden hoornaars produceren, en nieuwe koninginnen zorgen elk jaar opnieuw voor verdere verspreiding. Hierdoor spreken experts vandaag niet langer over bestrijding met het oog op uitroeiing, maar over beheer en schadebeperking.

Het vernietigen van nesten blijft wel belangrijk. 

Vooral in het voorjaar kan het opsporen en verwijderen van beginnende nesten de populatiegroei lokaal afremmen en het risico op overlast en steken verminderen. Toch is de impact van dergelijke maatregelen beperkt zolang de soort zich op grote schaal blijft verspreiden.

Daarnaast is melden cruciaal. Burgers spelen een belangrijke rol door nesten en waarnemingen door te geven via systemen zoals Vespa-Watch. Op basis van die meldingen kunnen gespecialiseerde teams gerichter ingrijpen.

De impact van de Aziatische hoornaar op de natuur is aanzienlijk. Onderzoek toont aan dat hun dieet voor een groot deel bestaat uit insecten, waaronder honingbijen. In sommige omgevingen kunnen honingbijen zelfs tot ongeveer 66% van hun voedsel uitmaken. Dit betekent dat één enkel nest een grote druk kan uitoefenen op lokale bijenpopulaties. Bovendien jaagt de soort niet alleen op bijen, maar ook op andere bestuivers, wat negatieve gevolgen heeft voor de biodiversiteit en de bestuiving van planten. 

Kortom, hoewel initiatieven zoals het plaatsen van vallen en het organiseren van workshops waardevol zijn en bijdragen aan bewustwording, vormen ze slechts een deel van de oplossing. De realiteit is dat we met een gevestigde invasieve soort te maken hebben. Volledige eliminatie is niet meer haalbaar, maar het opsporen en vernietigen van nesten kan wel helpen om de druk op lokale bijenpopulaties te verminderen en imkers enige bescherming te bieden.